BAMAD GALICIA

Inicio » Libros e Leitura

Category Archives: Libros e Leitura

Hábitos de Lectura y Compra de Libros en España 2018: lectura e bibliotecas en Galicia

Barómetro: Hábitos de Lectura y Compra de Libros en España 2018, FGEE, 2019

Acaba de ser presentado o barómetro de Hábitos de lectura y compra de libros en España, 2018. Este barómetro que retomou o seu traballo despois do salto que houbo entre os anos 2012 e 2017, permite agora comparar os resultados co estudo do ano anterior (2018) do que fixemos mención e analizamos neste blogue, sobre todo no que respecta á lectura en Galicia e en galego e ás bibliotecas públicas.

Como no anterior barómetro vamos centrarnos nos resultados para Galicia que comezan a producir comentarios sobre a análise da nosa realidade como o realizado pola Asociación Galega de Editores que alerta da pouca xente que escolle a nosa lingua á hora de ler (un 4%). A AGE sinala:

Demandamos, unha vez máis, políticas efectivas, reais e transversais de fomento da lectura en galego. A nosa lingua é un patrimonio único que debe ser preservado e potenciado de maneira decidida. Conéctanos co mundo, porque nos fai singulares e vivos, e debe ser prestixiada.

Contamos tamén co artigo que Cultura Galega no que indica que o Barómetro indica un aumento xeral de lectores.

Aínda que concordamos coa demanda da AGE, temos que sinalar que todos as institucións e entidades temos responsabilidade, evidentemente unhas máis que outras, e que o papel das bibliotecas públicas debería ser importante, por non dicir fundamental, na promoción da lectura, principalmente na nosa lingua, e da potenciación do uso das bibliotecas, que neste barómetro perden importancia con respecto aos datos do ano anterior.

Vamos tentar analizar brevemente algúns datos que nos interesa salientar do que atinxe á situación en Galicia e ás bibliotecas.

Comparando co último barómetro aumentan o número de lectores e de lectura (só de libros e de web. En todos os demais tipo de lectura baixa a lectura). O 59,6% dos galegos e galegas len (2,2 puntos por baixo da meia do estado de 61,8%). Diminúe o número de persoas asociadas ás bibliotecas e o número de visitas ás mesmas.

O dato xeral de aumento de lectores non nos debe levar a ocultar os datos que nós consideramos mellorables, sobre todo no que respecta á lectura na nosa lingua e ao uso e papel das bibliotecas no fomento da lectura pública, que pasamos a comentar a continuación.

Lectores por lingua:

Le habitual ou ocasionalmente en galego un 3,5% dos entrevistados (o 72,4% dos entrevistados galegos). Porén, só un 4% dos lectores galegos prefiren ler en galego.

Sobre a lingua do último libro lido polos entrevistados galegos só un 7,3% o fixo en galego. Os motivos polos que non o leu noutra lingua foron: ao 42,8% resúltalles máis fácil en castellano, e o 39,1% non o pudo encontrar en galego ou non está editado na nosa lingua.

Galicia está por baixo da media estatal na compra de libros con 7,3 libros comprados ao ano. O 8% do último libro comprado en Galicia foi en galego (aumentando con respecto ao 2017 no que foi o 4,8%)

No caso dos lectores infantís recóllese que nos menores de 6 anos o 5,2% faino en galego (1,4% en 2017) e dos que teñen entre 6 e 9 anos o 4,2% o fai en galego (2% en 2017). O dato de lectura en galego desaparece do barómetro entre os maiores de 10 anos.

 

Compra de libros e lingua:

A compra de libros aumenta en todo o estado. Galicia está por baixo da media de compra en canto á media de libros non de texto adquiridos. A compra de libros adquiridos en galego aumentou se atendemos á lingua do último libro adquirido no que un 8% o fixo en galego (4,8% en 2017)

Busca de información:

Busca de información sobre a lectura en menores:

O barómetro recolle os hábitos de busca e información sobre lecturas para nenas e nenos. O 40% das nais e pais buscan información sobre lecturas recomendables para menores de 9 anos. Na enquisa de 2017 non se recollía nesta pregunta específica se a busca de información era en bibliotecas. Este a ano o cuestionario foi subsanado e foi incluída esta opción de resposta. Sen embargo non deixa de ser preocupante que só un 3,8% dos pais e nais busquen a información para menores de 6 anos nas bibliotecas e que o dato aparece sen información para os de 6 a 9 anos.

Busca de información en toda a mostra:

As bibliotecas supoñen o 3,1%  das opcións de busca de información sobre libros na sociedade (2,5% en 2017). Ainda que se mellore con respecto ao ano anterior non deixa de ser un dato ridículo. Algo falla ao dispormos de grandes catálogos con moitas referencias e títulos cando non somos capaces de aparecer en posición máis destacada.

Tempo libre e lugares de lectura:

Os lectores no seu tempo libre aumentan en xeral en toda España. En Galicia, malia aumentar con respecto ao ano anterior, sigue por debaixo da media de lectores do estado.O incremento desde o 2017 no estado foi de 2,1 puntos mentras que en Galicia aumento só 1 punto porcentual. O incremento vivido o ano 2017 con respecto ao barómetro de 2012 pudo ser un espellismo ao afastarnos de novo da media estatal e sendo superado por outras comunidades.

As bibliotecas non ocupan un papel importante na lectura no tempo libre e ademais o seu peso diminúe con respecto ao barómetro anterior 3,6% (frente ao 3,9% de 2017): o grupo máis alto de lectores nas bibliotecas é no grupo de idade dos 10 aos 14 anos co 5,6%, descendendo a partir dese momento nos restantes grupos de idade. Diminúe ademais o número de lectores con respecto ao barómetro anterior.

O último libro lido só foi aportado pola biblioteca nun 6,9% (8% en 2017). Foi baixando en todos os barómetros representando en 2012 o 9,5%. Os usuarios buscan os libros na biblioteca case na penúltima posición. Non temos todo o que demandan nin nos prazos que aos usuarios lles gustaría…

Valoración e uso das bibliotecas:

No valoración das bibliotecas, que fan as persoas entrevistadas de máis de 14 anos, Galicia é valorada cun 7,9, a mesma valoración que se daba en 2012 e 2017, por debaixo da media española dun 8,1 (baixando tamén con respecto ao 2017), e ocupando o penúltimo posto na valoración das bibliotecas.

Segundo a enquisa un 35% da poboación maior de 14 anos é socia de algunha biblioteca (36,8% en 2018) e o 31,2% utiliza as bibliotecas (31,9 en 2017). Baixada importante con respecto ao 2012 é o das persoas que usaron frecuentemente as bibliotecas, un 27,4% en 2018 (28,3 en 2017)

Moitas das causas que as persoas entrevistadas alegan para non utilizar as bibliotecas están cuestións persoais como a falta de tempo, falta de interese ou costume ou conseguir os libros por outros medios. Sen embargo hai unha serie de causas, que representan o 6% dos motivos alegados que son responsabilidade das bibliotecas e das administracións que as manteñen (7,5% en 2017). Estas son:

  • non existen bibliotecas
  • non encontra libros que lle interese
  • non coñece ningunha ou non sabe onde está
  • o horario non é adecuado

 

CONCLUSIÓNS

Como observamos nos datos tirados do barómetro quédanos moito que mellorar para facer das bibliotecas galegas un servizo útil e necesario para a cidadanía. Os datos son preocupantes xa que se mostran piores que no barómetro de 2018 o que indica que nos estamos afastando das necesidades reais dos nosos usuarios.

1) A administración ten unha responsabilidade importante: aínda habendo melloras nos últimos anos, os resultados non son os suficentes como sinalan os datos do barómetro. Dentro das administracións temos que sinalar que non todas teñen a mesma implicación e así como detectamos un grande esforzo na Xunta de Galicia, e en menor medida na Deputación da Coruña, non podemos dicir o mesmo do resto das deputacións e, salvo honrosas excepcións, da maioría dos concellos galegos que non están a facer esforzos no mantemento das súas bibliotecas.

Volvemos incidir como noutras ocasións que é necesario a implicación de todas as administración no desenvolvemento de servizos bibliotecarios de calidade. É necesario que as Deputacións apoien os servizos nos concellos, sobre todo naqueles menores e con poboación máis dispersa, dotándoos de servizos de calidade.

2) O ensino na nosa lingua volve a ser fundamental. Xa sinalamos noutras ocasións, e niso coincidimos con outros actores sociais, que o decreto do “trilingüismo” da Xunta está sendo prexudicial para a nosa lingua. Hai que volver a un sistema escolar que poña a nosa lingua nun primeiro plano na escola e que fomente a autoestima e o prestixio do uso social da lingua.

3) Da mesma maneira que se agruparon no barómetro as diferentes variantes do catalán, tal vez sería mellor que en próximos barómetros se incluise a lectura en portugués. Sería unha forma de coñecer o índice de lectores galegos que len noutra variante da nosa lingua. De todas as maneiras a lectura en portugués no conxunto do estado está por baixo do 0,6% polo que non sae reflectido no barómetro. Pensamos que para nós sería importante coñecer este dato xa que se sumaría aos lectores na nosa lingua.

4) Temos que agradecer o papel das escolas e as bibliotecas escolares e de programas de fomento e dinamización do galego como o Apego, que acaban tendo os seus frutos xa que os mellores resultados do barómetro se encontran entre os nenos e nenas: tanto en uso da biblioteca como da lectura en galego.

5) A industria editorial galega, aínda que ten razón no indicado máis arriba, ten que facer tamén autocrítica. Temos que indicar de novo como sinalamos antes que unha porcentaxe importante das persoas entrevistadas (39,1%) indica que non le en galego porque non existe a tradución ou non o atopou na nosa lingua. Aquí tamén hai que falar na demora nas traducións ou na “estratexia” de algunhas editoras de sacar case simultaneamente libros en galego e castellano. É necesario que existan liñas de apoio á edición e á tradución de obras. Mais tamén é necesaria unha diversificación das materias das publicacións.

6) É preciso contarmos cun plan de fomento da lectura que implique a toda a sociedade. O Plan Galego de Dinamización da Lectura que se integrará na Estratexia da Cultura Galega 2021, que está deseñando a Xunta de Galicia, pode ser un bo comezo de implicar a toda a sociedade na fomento da lectura. Non temos que esquecer que debemos utilizar todos os canais e medios de comunicación ao noso alcance: televisións e radios públicas e accións concretas para os canais en internet: web, video, redes sociais… E fai imprescindible levar a lectura aos sectores que non len, número importante, como se recolle no barómetro.

7) Por último, aínda que non menos importante, deixamos para o final o papel das bibliotecas nestes resultados do barómetro.

As causas “endóxenas” polo que os posibles usuarios non asisten á biblioteca son menores que no anterior barómetro polo que as posibilidades de mellora neste campo vense reducidas: non hai biblioteca na localidade, non atopa os libros nas bibliotecas, non coñece bibliotecas ou non lle convén o horario. Isto quere dicir que as estratexias para atraer aos non lectores teñen que dirixirse ás persoas que non teñen interese na lectura ou tempo para ler. De novo ten a ver co necesario Plan de dinamización da lectura.

Temos que sinalar que a baixada do número de socios das bibliotecas no caso galego pode deberse á fusión dos datos das bibliotecas públicas que pasaron a formar parte do catálogo colectivo, fusionando desta maneira os datos de persoas que antes eran socias de varias bibliotecas.

As bibliotecas teñen a necesidade de adaptarse ás demandas da sociedade. Aparecen como compartimentos estancos no seu entorno e, no caso galego, continúa tendo un peso moi importante o estudo sobre os outros usos da biblioteca. É necesario crear ou dotar de servizos bibliotecarios aqueles concellos que non os teñen e, no caso das bibliotecas existentes, é preciso revisar as instalacións e os espazos bibliotecarios, os equipamentos, principalmente aqueles que teñen a ver coas novas tecnoloxías, os computadores de uso públicos e os servizos de wifi e préstamo de equipamentos (compuatadores, lectores de libros electrónicos, dispositivos de xogos…).

A biblioteca ten que seguir ofrecendo servizos demandados pola sociedade, ten que poder acceder ás novidades editoriais con maior inmediatez para adiantarse á distribución a través doutros canais.Hai que implantar servizos de interese para a cidadanía: formación en usos tecnolóxicos, espazos de encontro, formativos de reunión de entidades da localidade…

Finalmente: a bilioteca tense que facerse imprescindible no seu entorno: para iso terá que integrar os seus servizos na súa comunidade, ofertar novos servizos e actividades, achegase aos non lectores e buscar formas de atraelos. En resumo, deixar o espazo de comodidade no que nos encontramos e arriscarnos a facer, a innovar e a crear.

 

Xoán Manuel Pérez Lijó

Bibliotecario

Advertisements

Conclusións das Xornadas da Axenda 2030 da ONU

Resumo e conclusións das Xornadas IAP/IFLA sobre os Obxectivos do Desenvolvemento Sustentables da Axenda 2030 da ONU, celebrada o pasado sábado 9 de xuño na Biblioteca Ágora da Coruña

O pasado sábado 9 de xuño celebramos na Biblioteca Ágora da Coruña , a xornada “As bibliotecas como aliadas na consecución dos obxectivos de desenvolvemento sustentable e a Axenda 2030”, unha iniciativa da IFLA enmarcada no International Advocacy Programme (IAP). O IAP é un programa de acción e sensibilización en cascada que IFLA dirixe ás asociacións nacionais para que á súa vez traballen coas asociacións e profesionais de cada un dos países. Desta forma, FESABID é a encarregada de realizar estes obradoiros en colaboración coas súas asociacións. Neste caso, BAMAD Galicia, en colaboración co Concello da Coruña fomos os encarregados de organizar esta xornada de traballo.

Participamos 40 personas de diferentes bibliotecas galegas: de titularidade autonómica, coas direccións das 6 bibliotecas da Xunta de Galicia ; representantes da biblioteca da Deputación da Coruña, servizos documentais do Sergas (Servizo Galego de Saúde) e do Ceida (Centro de extensión universitaria e de divulgación Ambiental) ; e de moitas bibliotecas municipais como as de: Ames, Ferrol, Redondela, Sanxenxo, Oleiros, Vigo, y principalmente, da Rede de Bibliotecas Municipais da Coruña. Entre os participantes contamos, ademais dos representantes do Concello, con Carmen Novas, da secretaría del Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade, que levan os obxectivos da Axenda 2030 ás administracións locais ; con representantes das bibliotecas da administración autonómica con Cristina Rubal, Subdirectora Xeral de Bibliotecas e Consuelo Meiriño, Xefa do Servizo do Sistema de Bibliotecas Públicas e personal do seu servizo ; e con Pilar García, Deputada de Cultura da Deputación de Lugo.

 

A Xornada:

A presentación da xornada foi a cargo da Presidenta de BAMAD, Olimpia López Rodríguez, que deu a benvida ás persoas asistentes, por Alicia Sellés, presidenta de FESABID, que explicou o marco de traballo para o IAP Programme e inaugurada polo  Concelleiro de Cultura e Educación, José Manuel Sande.

Na primera parte da xornada fíxose unha introdución e explicación sobre a Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sustentable: obxectivos de desenvolvemento e as persoas participantes achegámonos á lectura das metas fixadas para o 2030 pola ONU e debatiuse sobre elas.

Despois desta introdución, realizouse unha discusión máis profunda para identificar as prioridades ou aspeitos que máis preocupaban aos participantes, tanto a nivel galego como a nivel estatal. Unha cuestión significativa é que en todos os obradoiros realizados en España, o obxectivo 8: traballo decente e crecemento económico, sempre se destaca como o máis importante.

Na segunda parte do obradoiro, os e as participantes reflexionamos e discutimos o papel das bibliotecas e noso como profesionais na consecución dos ODS e a forma de divulgar as nosas accións, proxectos e servizos.

 

As dinámicas en grupo da tarde, centráronse na proposta de proxectos que as bibliotecas galegas podían realizar para aliñarse ás liñas de traballo e estratexias das concellalías de Igualdade e Diversidade e de Medio Ambiente da Coruña. As dúas representantes do concello falaron das súas liñas de traballo e da interacción e o traballo conxunto entre as súas concellarías e a Rede de bibliotecas municipais. Con multitude de proxectos e liñas de acción que se utilizaron para, na dinámica posterior, establecer proxectos de colaboración.

 

Conclusións:

  • Destacouse a importancia de compartir e colaborar cos compañeros para visibilizar o noso traballo
  • Valórase de forma moi positiva a participación de variada representación do sistema bibliotecario galego ao completo
  • Sinálase a importancia das asociacións profesionais para dar visibilidade e para seguir loitando pola dignificación da profesión e das bibliotecas
  • Insístese na necesidade de crer e empoderar aos participantes para o traballo cos políticos e as estratexias de desenvolvemento
  • Anímase a que se continúe traballando nesta liña

Documento completo co resumo e conclusións das Xornadas

 

Abril 2018, mes do libro

Abril, mes do Libro

En Abril celebramos dúas datas importantes para as bibliotecas o Día do Libro infantil e Xuvenil, o 2 de Abril, e o Día do Libro, 23 de Abril.

O Día do Libro Infantil e Xuvenil é fomentado polo IBBY (International Board on Books for Young People) e levado aos distintos territorios polas organización do libro infantil e xuvenil. No caso Galego a actividade é fomentada por Gálix e cada ano o IBBY encárgalle o manifesto e a ilustración a unha das organizacións nacionais que forman parte da organización. Este ano o Manifesto e a a ilustración foron realizados pola organización letona: texto de Inese Zandere e ilustración de Reinis Peterson.

Este ano ao coincidir a coa semana santa foi difícil para moitas bibliotecas poder organizar actividades relacionadas co libro infantil. Aínda así Gálix, a asociación galega do libro infantil e xuvenil, prepararou actividades ás que se sumaron varias bibliotecas, entre elas o Concurso En Comic Andersen para bibliotecas, librarías e Centros Escolares.

 

Actividades nas Bibliotecas Galegas para celebrar o 23 de abril, día do libro (en contrución):

 

Ames: Biblioteca Municipal

  • 17 de abril: presentación da obra O Valo de Carlos Labraña, ás 18h.
  • 18 e 19 de abril: Todos a cantar: contacontos nas bibliotecas do Milladoiro e Bertamiráns, ás 15h., maiores de 3 anos
  • 20 e 21 de abril: obradoiro creativo: construíndo o noso libro ilustrado, nas bibliotecas do Milladoiro e Bertamiráns, dentro do programa Ler Conta Moito.
  • 21 de abril: Literatura na praza, en Bertamiráns: amplo programa de actividades con: contacontos, teatro, obradoioros, librerías, recuncho de lectura…

 

A Coruña: Biblioteca da Deputación

  • Durante os meses de marzo e abril: Exposición “Un Concello, unha muller, un libro”: homenaxe ás mulleres da provincia a través dunha pequena escolma, unha por concello. Ademáis, está dispoñible unha guía sobre a exposición
  • Do 2 de abril ao 3 de maio: VII Concurso “Palabras de amor” #140enpositivo
  • 23 de abril: Obradoiro do Día Mundial do Libro: Creación de libros infinitos, para todos os públicos de 18 a 20h.
  • 23 de abril: Visita guiada aos fondos da Biblioteca: un percorrido polos fondos máis destacados e chamativos da Biblioteca. É necesario anotarse previamente:biblioteca.info@dacoruna.gal
  • 23 de abril: Biblioteca móbil: a biblioteca dará a coñecer os seus fondos e servizos na rúa, ás 13h.
  • 23 de abril: Os fondos dixitais da biblioteca: Coñece o funcionamento da nosa Biblioteca dixital, e cómo prestar, descargar e ler os libros electrónicos. É
  • Do 23 ao 27 de abril: BookCrossing: solta de libros no interior da biblioteca
  • Os fondos dixitais da biblioteca: Coñece o funcionamento da nosa Biblioteca dixital, e cómo prestar, descargar e ler os libros electrónicos. É necesario anotarse previamente:biblioteca.info@dacoruna.gal

Consulta o programa completo de actividades

 

Oleiros: Rede de Bibliotecas Municipais

  • Durante todo o mes actividades nas bibliotecas co alumnado dos centros escolares con contacontos e obradoiros
  • Encontros con escritoras: encontros literarios con escritoras e as súas obras:
    • Yolanda Castaño: espectáculo poético musical
    • María Isabel Andrés Llamero: Fogóns poéticos, obradoiro de poesía
  • XXVII Campaña de promoción da lectura: Pablísimo, Ramiro Neira,Soledad Felloza, Caxoto, Charo Pita, Trinke-Trinke, Ledicia Costas, Manel Cráneo,
  •  Obradoiros de ilustración: Obradoiros de banda deseñada
  • Bebecontos: contacontos nas bibliotecas para bebés de 1 a 3 anos, ás 18.30h. previa inscrición
  • Actividades para nenos e nenos a partir de 4 anos, ás 18.30h. previa inscrición
  • Obradoiros para maiores de 6 anos, ás 17.30h. previa inscrición
  • Obradoiros de inclusión social de 8 a 12 anos, ás 18.30h. previa inscrición
  • Libros para sermos libres: agasallo de 400 libros na Biblioteca Central de Rialeda o día 24 ás 17,30h.
  • Clubs de lectura e tertulias literarias

Consulta o programa completo de actividades

 

Redondela: Bibliotecas Municipais

  • 5 de abril: Obradoiro creativo con papel reciclado na biblioteca de Chapela. Participamos coas bibliotecas na Arte Lixo, 17h. Para todos os públicos en colaboración coa Asociación Cultural e Social de Chapela.
  • 23 de abril: Un conto con moito conto, contacontos inclusivo con ContAZ, 18.30h. na biblioteca de Chapela, para maiores de 4 anos.
  • 25 de abril: Presentación do libro As receitas de Rosaura e obradoiro de ilustración, con Isabel Blanco e Luz Beloso, ás 19h., para maiores de 5 anos.
  • 27 de abril: comezo do Club de Lectura Fácil, coa Asociación Andaina Redondela, na Biblioteca de Redondela.

 

Ribadavia: Biblioteca Municipal

  • 23 de abril:
    • Exposición e mostra bibliográfica “Elas contas” Proxecto de Igualdade de Xénero dende a infancia
    • Contacontos teatralizado “Sabela e o paxaro máxico” de Tarabelos, 11h.
    • Agasallo de libros aos usuarios que fagan préstamo ese dia

 

Santiago de Compostela: Biblioteca Pública Ánxel Casal

  • 16 ao 23 de abril: liberación de libros na biblioteca.
  • 21 de abril: Contacontos Imaxina que… con Ramiro Neira, ás 12h., para maiores de 3 anos
  • 23 de abril: Un libro para cada lector ou lectora: recomendámoche un libro, recomendacións de libros feitos polo persoal da biblioteca
  • 23 de abril: Visita guiada á biblioteca, ás 12h.
  • 24 de abril: sorteo de lotes libros entre as persoas que leven libros en préstamo o día 23
  • Convocatoria do VIII Concurso de carteis do Día das Letras galegas, consulta das bases a partir do 23 de abril na web e redes sociais da biblioteca
  • 26 de abril: charla Dentro da literatura a  cargo de Suso de Toro, ás 19.30h.

Consulta o programa completo de actividades

 

Santiago de Compostela: Fundación Eugenio Granell

  • 20 de abril: Bookcrossing: a Fundación súmase a unha iniciativa de centros e museos doe todo o mundo de liberar libros de arte na rúa.
  • 24 ao 26 de abril: Libro por libro: particulares e institucións poden intercambiar os seus libros cos repetidos da Biblioteca da Fundación.

 

O Saviñao: Biblioteca Municipal

  • Desde o 22 de marzo: Mostra Bibliográfica “Hans Christian Andersen”
  • 6 de abril: Visita-contacontos coa Escola Infantil Municipal ás 11h.

 

Vigo: Biblioteca Pública Juan Compañel

  • Do 2 ao 30 de abril: Exposición e mostra bibliográfica “Liber: libros e liberdade ao longo da historia”. Exposición bibliográfica con paneis explicativos sobre a liberdade, a prohibición e a censura relativa aos libros ao longo da súa historia.
  • Do 2 ao 30 de abril: Exposición e mostra bibliográfica “Libros sen palabras: exposición bibliográfica”. Sala Infantil.
  • 23 de abril: Visitas guiadas ás 12:00 h. e ás 18:00 h.
  • 24 de abril: “Carola, a carteira Centola”. Polo correo do vento, ás 18.30h.

 

%d bloggers like this: